Armoede grootste opgroeirisico

Evenveel schoolverlaters

Verreweg de meeste kinderen en jongeren in Groningen voelen zich gezond (86%), hebben een normale psychosociale gezondheid (85%), zijn weerbaar (90%) en worden niet gepest (93%). In 2019 voldeed 19 procent aan de norm voor gezond bewegen en 78 procent sport wekelijks bij een sportclub. In vergelijking tot Nederlandse gemiddelden gaat het voor sommige indicatoren beter en andere indicatoren minder goed met de jeugd in de gemeente Groningen.

Een risico op achterstand in de ontwikkeling vormt armoede. Dit geldt voor 1 op de 6 jongeren in Groningen. Verder loopt 7 procent van de leerlingen in het basisonderwijs risico op onderwijsachterstand doordat hun ouders een lage opleiding hebben. In sommige wijken van Groningen is dit percentage hoger, zoals in De Hoogte (28%) en Selwerd (18%).

Aantal en percentage voortijdige schoolverlaters zijn sinds 2014 stabiel op een lager niveau dan voorheen. In het schoolseizoen 2018-2019 waren er 335 nieuwe schoolverlaters zonder een startkwalificatie, meest mbo-ers.

In 2020 schreven zich veel meer studenten in aan de universiteit en de hogeschool dan in de jaren ervoor: 3.650 studenten extra. In de andere onderwijsniveaus bleven de leerlingen en studenten ongeveer gelijk.

thema opgroeien.jpg

Moeite met rondkomen huishouden

Laatst aangepast: 14-08-2018

% Jongeren (totaal klassen 2 en 4 voortgezet onderwijs) dat zegt dat het gezin enige of grote moeite heeft om rond te kunnen komen van het huishoudinkomen (2015)

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd 2015 (GGD Groningen; 2017)

Voortijdige schoolverlaters

Laatst aangepast: 17-08-2020

% Voortijdige schoolverlaters (VSV'ers) (ontwikkeling 2009-2019)


% VSV'ers: aanwas jongeren (12 t/m 22 jaar) dat zonder startkwalificatie het onderwijs verlaat op het totaal aantal leerlingen VO + mbo

De cijfers hebben betrekking op schooljaren. Zo staat de periodeaanduiding '2019 voor het schooljaar '20182019

In seizoen 2018-2019 waren er in totaal 335 nieuwe voortijdig schoolverlaters waaronder 34 bij het voortgezet onderwijs en 301 bij het mbo.

Bron: Basisregister Onderwijs (BRON) (DUO - Dienst Uitvoering Onderwijs/Ingrado, via Waarstaatjegemeente.nl; 2019)

Leerlingen en studenten

Laatst aangepast 03-06-2021

Aantal leerlingen en studenten dat lessen volgt aan onderwijsinstellingen in de gemeente Groningen, peildatum 1 oktober/1 december.

Vanaf 2017 inclusief Haren en Ten Boer, in Ten Boer is alleen basisonderwijs, in Haren is basisonderwijs, speciaal onderwijs en voortgezet onderwijs.

Daarnaast is in Haren een school voor onderwijs aan doven gevestigd met een kleine 200 leerlingen en zijn er nog een aantal kleinere WO en hboinstellingen in de gemeente gevestigd met in het seizoen 2020-2021 1.168 studenten (staan niet in de grafiek)

Bron: DUO, onderwijsinstellingen

Opleidingsniveau volwassenen

Laatst aangepast: 05-09-2018

% Volwassenen naar opleidingsniveau (laag - middelbaar - hoog) op basis van de hoogst genoteerde afgeronde opleiding (2015)


Het hoogst behaald opleidingsniveau ingedeeld naar laag, middelbaar en hoog conform de Standaard Onderwijsindeling 2016.

Indeling opleidingsniveau: -       Laag: niveau basisonderwijs, vmbo-b/k, vmbo-g/t, avo onderbouw, mbo1; -       Middelbaar: niveau mbo 2, 3 of 4 en havo, vwo bovenbouw; * -       Hoog: niveau hbo, wo, postacademisch en doctoraat. NB Hbo en wo propedeuse vallen onder middelbaar niveau.

Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) (via UDC Groningen; 2018)

Hoogopgeleiden

Laatst aangepast: 26-11-2019

% Bewoners (18 jaar e.o.) met een hoog opleidingsniveau op basis van de hoogst genoteerde afgeronde opleiding (ontwikkeling 2014-18)

Bron: Enquête leefbaarheid 2018 (OIS Groningen, 2019)

Toelichting: financiële thuissituatie jongeren

Laatst aangepast: 06-09-2019

De sociale omgeving - zowel binnen als buiten het eigen gezin - waarbinnen kinderen en jongeren opgroeien speelt een belangrijke rol in de wijze waarop zij zich (kunnen) vormen en ontplooien. Een stabiel, veilig en stimulerend pedagogisch klimaat vergroot hun kansen op een goede gezondheid en biedt de basis van waaruit zij zich kunnen ontwikkelen tot redzame en verantwoorde volwassenen.

De mate waarin een gezin met kinderen kan rondkomen is hierbij een bepalende factoren. In Groningen groeien relatief gezien veel kinderen op in armoede; bijna 16% van de minderjarige kinderen in de (oude) gemeente Groningen groeide in 2017 op binnen een gezin in een minimasituatie (CBS: zie ook Armoede en minima).
Naast objectieve inkomensgegevens over huishoudens met kinderen en jongeren is via de enquête voor de Gezondheidsmonitor jongeren van de GGD uit 2015 ook informatie beschikbaar over de perceptie van jongeren zelf over de financiële situatie van hun ouder(s) of voogd(en). In de (oude) gemeente Groningen ervoer in 2015 ca. 8,7% van de jongeren (klassen 2 en 4 van het voorgezet onderwijs) dat zij opgroeiden in een gezin waarbij sprake was van enige tot grote problematiek ten aanzien van het kunnen rondkomen van het eigen huishoudinkomen.

Moeite met rondkomen - perceptie jeugd

Laatst aangepast: 14-08-2018

% Jongeren (totaal groepen 2 en 4 voortgezet onderwijs) dat zegt dat het gezin enige of grote moeite heeft om rond te kunnen komen van het huishoudinkomen (2015)

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd 2015 (GGD Groningen)

Ervaren geluk jeugd

Laatst aangepast: 27-07-2021

% Jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt zich de afgelopen maand gelukkig te hebben gevoeld, naar groep, Groningen en Nederland, 2019

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Ervaren gezondheid jeugd

Laatst aangepast: 27-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt een (zeer) goede gezondheid te ervaren (ontwikkeling 2012-2019)


De term 'ervaren gezondheid' wordt ook wel aangeduid als subjectieve gezondheid of gezondheidsbeleving. Het geeft een weerspiegeling van het persoonlijk oordeel over de eigen gezondheid van een persoon. In de onderliggende enquete voor de Gezondheidsmonitor jeugd 2012 tot en met 2019 is aan jongeren de vraag gesteld hoe zij hun eigen gezondheid over het algemeen ervaren, variërend van ‘zeer goed’ tot ‘zeer slecht’. (GGD Groningen)

De ruime meerderheid van Stad-Groningse jongeren (86%) zegt over het algemeen een (zeer) goede gezondheid te ervaren. Dit percentage ligt iets hoger dan het landelijk gemiddelde van 85%.

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Ervaren gezondheid jeugd - naar groep

Laatst aangepast: 27-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt een (zeer) goede gezondheid te ervaren, naar groep (2019)


De term 'ervaren gezondheid' wordt ook wel aangeduid als subjectieve gezondheid of gezondheidsbeleving. Het geeft een weerspiegeling van het persoonlijk oordeel over de eigen gezondheid van een persoon. In de onderliggende enquete voor de Gezondheidsmonitor jeugd is aan jongeren de vraag gesteld hoe zij hun eigen gezondheid over het algemeen ervaren, variërend van ‘zeer goed’ tot ‘zeer slecht’. (GGD Groningen)

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Lichaamsgewicht kinderen

Laatst aangepast: 27-07-2021

% Kinderen met overgewicht naar leeftijdsgroep, ontwikkeling

Bron: JGZ - Jeugdgezondheidszorg (GGD Groningen)

Toelichting: mentale gezondheid jongeren

Laatst aangepast: 27-07-2021

Door de GGD is gevraagd naar enkele kenmerken die raken aan de mentale gezondheid van jongeren (voortgezet onderwijs). Allereest is de psychosociale gezondheid van jongeren bekeken. Psychosociale gezondheid wordt als een overkoepelend begrip gebruikt voor emotionele problemen, gedragsproblemen, sociale problemen en aandachtsproblemen. De meerderheid van de Groningse jongeren (85%) heeft geen verhoogd risico op psychosociale problemen.

Daarnaast is gevraagd naar de (mentale) weerbaarheid van jongeren (voortgezet onderwijs), onder meer aan de hand van vragen als “Laat je je gemakkelijk overhalen om dingen te doen die je niet wil? Vind je het moeilijk om hulp te vragen als iemand je lastig valt? Doe je mee als je vrienden iets doen wat je eigenlijk niet wil?”. 10 Procent voelt zich onvoldoende weerbaar. Daarnaast zegt 7,2 procent van de jongeren (voortgezet onderwijs) de afgelopen 3 maanden op school gepest te zijn. Dit ligt iets onder het landelijke gemiddelde van 8,4 procent.

Psychosociale gezondheid jeugd

Laatst aangepast: 27-07-2021

% Jongeren met (matig) verhoogd risico op psychosociale problemen naar groep, 2012-2019

Bron: jeugd gezondheidsenquête (GGD Groningen)

Weerbaarheid jeugd - naar groep

Laatst aangepast: 27-07-2021

% Jongeren (voortgezet onderwijs) dat zich onvoldoende weerbaar voelt, naar groep, 2015-2019.

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Slachtoffer pesten jeugd

Laatst aangepast: 27-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt de afgelopen drie maanden slachtoffer te zijn van pesten, naar groep, 2008-2019.


De onderliggende vragen over het slachtoffer zijn van pesten op school ten behoeve van de Gezondheidsmonitor jeugd hadden betrekking op de drie maanden voorafgaand aan de afname van de vragenlijst. Hier de percentages gepresenteerd van jongeren die in elk geval één keer in de afgelopen 3 maanden het slachtoffer van pesten zijn geweest ('ja') verdeeld naar groep.

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Pesten via internet

Laatst aangepast 27-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat de afgelopen drie maanden (wel eens) gepest is via internet naar groep, 2019

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Kinderen met risico op achterstand

Laatst aangepast: 07-09-2018

% Leerlingen (4 t/m 12 jaar) primair onderwijs met een verhoogd risico op leerachterstanden (0,30 of 1,20) (2016)

De Rijksoverheid kent een verhoogd ‘leerlinggewicht’ toe aan kinderen met laagopgeleide ouders/opvoeders. Scholen krijgen zo extra geld voor extra begeleiding van deze kinderen.

Basisregister Onderwijs (BRON) (Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) - UDC Groningen; 2018)

CITO-score eindtoets

Laatst aangepast: 07-09-2018

Gemiddelde standaardscore (CITO-score) eindtoets leerlingen groep 8 primair onderwijs (PO) (2016)

Bron: Basisregister Onderwijs (BRON) (Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) - UDC Groningen; 2018)

Schoolbeleving jeugd

Laatst aangepast: 07-09-2018

% Jongeren (totaal klassen 2 en 4 voortgezet onderwijs) dat zegt het (heel) leuk te vinden op school (2015)

Bron: jeugd gezondheidsenquête (GGD Groningen)

Leerlingen en studenten, ontwikkeling

Laatst aangepast: 21-02-2020

Aantal leerlingen en studenten lessen volgend aan onderwijsinstellingen in de gemeente Groningen. Per seizoen, peildatum 1 oktober/1 december

Voor aantallen studenten per buurt zie het buurtinformatiesysteem Gronometer. De aantallen vanaf 2017 zijn van de totale gemeente Groningen, inclusief Haren en Ten Boer. De sprong in het aantal zien we bij het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs.

Bron: DUO, onderwijsinstellingen

Aantal scholieren MBO, naar studierichting

Laatst aangepast: 17-08-2020

Aantallen scholieren MBO (ROC's en het AOC), naar studierichting (2015 en 2020)


De cijfers hebben betrekking op collegejaren. Zo staat de periodeaanduiding '2019' voor het collegejaar '2018/2019'

Bron: onderwijsinstellingen

Aantallen studenten HBO en WO naar studierichting

Laatst aangepast: 29-07-2021

Aantallen studenten HBO en universitair, naar studierichting (2020/2021)


De cijfers hebben betrekking op collegejaren. Zo staat de periodeaanduiding '2020' voor het collegejaar '2019/2020' De cijfers zijn exclusief de hbo instellingen Stenden, Verloskundeacademie en Windesheim en exclusief de PThU

Bron: onderwijsinstellingen

Absoluut verzuim

Laatst aangepast: 20-08-2019

Aantal leerplichtingen dat niet staat ingeschreven op een school, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 5 t/m 18 jaar (ontwikkeling 2014-18)


De cijfers hebben betrekking op schooljaren. Zo staat de periodeaanduiding '2018' voor het schooljaar '2017/2018'

Bron: Basisregister Onderwijs (BRON) (DUO - Dienst Uitvoering Onderwijs/Ingrado, via Waarstaatjegemeente.nl; 2019)

Relatief verzuim

Laatst aangepast: 20-08-2019

Aantal leerplichtigen dat staat ingeschreven op een school, maar desondanks wel ongeoorloofd afwezig, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 5 t/m 18 jaar (ontwikkeling 2014-18)


De cijfers hebben betrekking op schooljaren. Zo staat de periodeaanduiding '2018' voor het schooljaar '2017/2018'

Bron: Basisregister Onderwijs (BRON) (DUO - Dienst Uitvoering Onderwijs/Ingrado, via Waarstaatjegemeente.nl; 2019)

Voortijdige schoolverlaters

Laatst aangepast: 20-08-2019

% Voortijdige schoolverlaters (VSV'ers) (ontwikkeling 2007-2017)


% VSV'ers: aanwas jongeren (12 t/m 22 jaar) dat zonder startkwalificatie het onderwijs verlaat op het totaal aantal leerlingen VO + mbo

De cijfers hebben betrekking op schooljaren. Zo staat de periodeaanduiding '2019 voor het schooljaar '20182019

Bron: Basisregister Onderwijs (BRON) (DUO - Dienst Uitvoering Onderwijs/Ingrado, via Waarstaatjegemeente.nl; 2019)

Jonge volwassenen zonder startkwalificatie

Laatst aangepast: 25-11-2019

% Jonge volwassenen (18 t/m 27 jarigen) met een laag opleidingsniveau (= geen startkwalificatie) (2015)


Het opleidingsniveau wordt bepaald op basis van het hoogst behaalde diploma, ingedeeld naar laag, middelbaar en hoog. Deze indeling is conform de Standaard Onderwijsindeling 2016, te weten:

  • laag niveau: basisonderwijs, vmbo-b/k, vmbo-g/t, avo onderbouw, mbo1
  • middelbaar niveau: mbo 2, 3 of 4 en havo, vwo bovenbouw
  • hoog niveau: hbo, wo, postacademisch en doctoraat. NB: Hbo en wo propedeuse vallen onder middelbaar niveau.

Bron: Opleidingsniveaubestand (OPLN) (Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) - UDC Groningen; 2018)

Toelichting: beweging en sporten jongeren

Laatst aangepast: 03-09-2019

Bewegen is goed voor de mentale en fysieke gezondheid, mensen die voldoende bewegen voelen zich fitter en lopen minder kans op ziekte. Zo ook bij jongeren; lichamelijk actief zijn heeft een positief effect op de conditie, het welzijn, het lichaamsgewicht en het zelfvertrouwen van jongeren. Daarnaast vermindert het de kans op het ontstaan van een aantal aandoeningen, zoals hartziekten, diabetes, e.d. Het is daarom van belang dat jongeren ten minste voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB). Voor jongeren betekent dit dat zij tenminste 1 uur per dag matig intensief bewegen. Hieronder valt onder meer fietsen naar school, traplopen, boodschappen doen en matig intensieve huishoudelijke klusjes. In Groningen voldoet in 2019 19 procent van de jongeren (voortgezet onderwijs) aan de NNGB. Er zijn weinig verschillen zichtbaar tussen de verschillende groepen, naar mate jongeren ouder worden wordt hun beweegpatroon iets ongezonder. Alleen naar geslacht, onderwijsniveau zijn er kleine verschillen. Ten opzichte van het landelijke gemiddelde bewegen Groninger jongeren net iets meer.

Sportverenigingen en -organisaties kunnen bijdragen aan een gezonde leefstijl onder hun (jonge) leden en bieden daarnaast een sociaal netwerk. Een ruime meerderheid (73%) van de Groningse jongeren (groepen 2 en 4 van het voortgezet onderwijs) zegt wekelijks te sporten bij een sportclub.

Gezond bewegen jeugd voortgezet onderwijs, Groningen vergeleken.

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat voldoet aan de Nederlandse norm gezond bewegen (NNGB), 2015-2019.

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Gezond bewegen jeugd VO naar groep

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat voldoet aan de Nederlandse norm gezond bewegen (NNGB), naar groep, 2015-2019

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Inactief gedrag jeugd VO totaal, Groningen vergeleken

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat meer dan 3 uur per dag inactief (sedentair) gedrag vertoont , 2015-2019

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen;)

Inactief gedrag jeugd VO naar groep

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat meer dan 3 uur per dag inactief (sedentair) gedrag vertoont, naar groep, 2015-2019

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen

Sportdeelname jeugd VO totaal

Laatst aangepast: 14-08-2018

% Jongeren (totaal groepen 2 en 4 voortgezet onderwijs) dat zegt wekelijks te sporten bij een sportclub, -vereniging en/of -school (2015)

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd 2015 (GGD Groningen)

Toelichting: alcohol gebruik jongeren

Laatst aangepast: 28-07-2021

Omdat jongeren extra kwetsbaar zijn voor de gevolgen van alcoholgebruik, blijft de overheid met haar beleid jongeren beschermen. Daartoe is in 2014 de Drank- en Horecawet (DHW) aangepast, waarbij de leeftijdsgrens voor alcohol van 16 naar 18 jaar is verhoogd en toezicht- en handhavingstaken zijn gedecentraliseerd naar de gemeente.

Jongeren drinken omdat ze het gezellig vinden, voornamelijk bij vrienden thuis. Een deel drinkt omdat ze bang zijn om uitgesloten te worden. Jongeren zijn extra kwetsbaar omdat ze nog in de groei zijn. De lichamelijke en psychische effecten van alcohol zijn groter dan bij volwassenen. Alcohol beïnvloedt de werking van de hersenen, vermindert het reactievermogen en heeft een ontremmende werking. Dit kan leiden tot risicovol gedrag, zoals onveiligheid in het verkeer of agressie. Op termijn kan alcoholgebruik leiden tot depressie, lichamelijke problemen en sociale problemen, zoals schoolverzuim.

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Alcohol gebruik jeugd voortgezet onderwijs, Groningen vergeleken

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt (wel eens) alcoholhoudende drank te hebben gedronken in de afgelopen 4 weken, 2012-2019

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Alcohol gebruik jeugd voortgezet onderwijs naar groep

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt (wel eens) alcoholhoudende drank te hebben gedronken in de afgelopen 4 weken, 2012-2019

Van de jaren 2012 en 2015 is de waarde van de klas 2 VO niet bekend.

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Overmatig alcohol jeugd VO totaal, Groningen vergeleken

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt (in korte tijd) veel alcoholhoudende drank te drinken (overmatig / 'binge' drinken) in de afgelopen 4 weken, 2012-2019

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Overmatig alcohol jeugd VO naar groep

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt (in korte tijd) veel alcoholhoudende drank te drinken (overmatig / 'binge' drinken) in de afgelopen 4 weken naar groep, 2012-2019

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Toelichting: roken en drugs gebruik jongeren

03-09-2019

Opgroeien in een rookvrije omgeving wordt steeds meer de norm in Groningen, door de beweging naar een Rookvrije Generatie rookvrijegeneratie.nl. We zien dat terug in de dalende trend rondom roken. Hoewel nog steeds 5 procent van de leerlingen rookt, neemt het aantal niet-rokende jongeren toe. Roken heeft gezondheidsrisico’s op korte termijn zoals een verslechterde conditie en klachten aan de luchtwegen maar vooral op langere termijn zoals kanker en harten vaatziekten.

Het Nederlandse drugsbeleid richt zich op het voorkomen van drugsgebruik en het beperken van de risico’s van drugsgebruik, voor de gebruiker zelf, de directe omgeving en voor de samenleving. Het ministerie van VWS zet in op het ontwikkelen van innovatieve interventies om te voorkomen dat jongeren beginnen met drugsgebruik.

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Roken jeugd VO totaal, Groningen vergeleken

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt wekelijks te roken, 2012-2019

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Roken jeugd VO naar groep

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt wekelijks te roken, naar groep, 2012-2019

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Drugs gebruik jeugd VO totaal, Groningen vergeleken

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt (wel eens) drugs (cannabis) te hebben gebruikt in de afgelopen 4 weken, 2012-2019.

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Drugs gebruik jeugd VO naar groep

Laatst aangepast: 27-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt (wel eens) drugs (cannabis) te hebben gebruikt in de afgelopen 4 weken naar groep , 2012-2019.

Bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)