Opgroeien met ondersteuning

Laatst aangepast: 13-06-2024

Verreweg de meeste kinderen en jongeren in Groningen voelen zich gezond (82%), hebben een normale psychosociale gezondheid (85%), zijn weerbaar (87%) en worden niet gepest (90%). In 2021 voldeed 17 procent aan de norm voor gezond bewegen en 78 procent sport wekelijks bij een sportclub. In vergelijking tot Nederlandse gemiddelden gaat het voor sommige indicatoren beter en andere indicatoren minder goed met de jeugd in de gemeente Groningen.

Een risico op achterstand in de ontwikkeling wordt gevormd door armoede. Dit geldt in 2021 voor 11,6% van de minderjarige kinderen in Groningen.

Verder loopt 12% van de leerlingen in het basisonderwijs risico op onderpresteren door factoren in hun omgeving, zoals ouders met een lage opleiding. In sommige wijken van Groningen is dit percentage hoger, zoals in Selwerd met 40% en De Hoogte met 38%.

Het aantal en percentage nieuwe voortijdige schoolverlaters was tussen 2014 en 2020 stabiel op een lager niveau dan voorheen, rond de 2,5%. Daarna was er weer een toename tot 3,5% of 450 voortijdig schoolverlaters in schooljaar 2021-2022 zonder startkwalificatie. De meeste van hen verlaten het Mbo. In 2021 had 8% van de jongeren tussen de 18 en 26 jaar (nog) geen startkwalificatie.

In 2023 schreven zich opnieuw minder studenten in aan de universiteit en de hogeschool dan in het jaar ervoor: een afname van ongeveer 1.900 tot in totaal 63.300 studenten. In de andere onderwijsniveaus bleven de leerlingen en studenten ongeveer gelijk.

In 2022 krijgt zo’n 20% van de jongeren (9-17 jaar) hulp met een maatwerkvoorziening Jeugdwet. Bij de overgrote meerderheid gaat het om ambulante hulp. Het verloop in de afgelopen jaren lijkt een stabiel beeld te geven, maar binnen de ondersteuningsvormen vinden wel degelijk veranderingen plaats, vooral als gevolg van landelijke regelgeving en lokale aanpassingen.

Voortijdige schoolverlaters

Laatst aangepast: 23-08-2023

% Voortijdige schoolverlaters (VSV'ers) (ontwikkeling 2012-2022)


% VSV'ers: aanwas jongeren (12 t/m 22 jaar) dat zonder startkwalificatie het onderwijs verlaat op het totaal aantal leerlingen VO + mbo

De cijfers hebben betrekking op schooljaren. Zo staat de periodeaanduiding '2019 voor het schooljaar '20182019

In schooljaar 2021-2022 waren er in totaal 450 nieuwe voortijdig schoolverlaters waaronder 60 bij het voortgezet onderwijs en 390 bij het mbo.

bron: Basisregister Onderwijs, DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs), via Waarstaatjegemeente.nl

Leerlingen en studenten

Laatst aangepast 31-01-2023

Aantal leerlingen en studenten dat lessen volgt aan onderwijsinstellingen in de gemeente Groningen, peildatum 1 oktober/1 december, 2015-2024

Vanaf 2017 inclusief Haren en Ten Boer, in Ten Boer is alleen basisonderwijs, in Haren is basisonderwijs, speciaal onderwijs en voortgezet onderwijs.

Daarnaast is in Haren een school voor onderwijs aan doven gevestigd met een kleine 200 leerlingen en zijn er nog een aantal kleinere WO- en Hbo-instellingen in de gemeente gevestigd met in het seizoen 2020-2021 1.168 studenten (staan niet in de grafiek)

bron: DUO, onderwijsinstellingen

Inwoners met Jeugdwet-maatwerkvoorziening

Laatst aangepast 13-06-2024

Percentage inwoners met Jeugdwet-maatwerkvoorziening (5 typen en totaal), per jaarcohort 0-23 jaar, 2022.

Welzijn jeugdwet


Y-as rechts: Bevolkingstotaal per jaarcohort 0-23 jaar, 2022

bron: gemeente Groningen

Toelichting: financiële thuissituatie jongeren

Laatst aangepast: 22-08-2023

De sociale omgeving - zowel binnen als buiten het eigen gezin - waarbinnen kinderen en jongeren opgroeien speelt een belangrijke rol in de wijze waarop zij zich (kunnen) vormen en ontplooien. Een stabiel, veilig en stimulerend pedagogisch klimaat vergroot hun kansen op een goede gezondheid en biedt de basis van waaruit zij zich kunnen ontwikkelen tot redzame en verantwoorde volwassenen.

De mate waarin een gezin met kinderen kan rondkomen is hierbij een bepalende factoren. In Groningen groeien relatief gezien veel kinderen op in armoede; bijna 16% van de minderjarige kinderen in de (oude) gemeente Groningen groeide in 2017 op binnen een gezin in een minimasituatie (CBS: zie ook Armoede en minima).
Naast objectieve inkomensgegevens over huishoudens met kinderen en jongeren is via de enquête voor de Gezondheidsmonitor jongeren van de GGD uit 2021 ook informatie beschikbaar over de perceptie van jongeren zelf over de financiële situatie van hun ouder(s) of voogd(en). In de (oude) gemeente Groningen ervoer in 2021 ca. 3,6% van de jongeren dat zij opgroeiden in een gezin waarbij sprake was van enige tot grote problematiek ten aanzien van het kunnen rondkomen van het eigen huishoudinkomen.

Moeite met rondkomen - perceptie jeugd

Laatst aangepast: 21-08-2023

% Jongeren dat ervaart dat het gezin enige of grote moeite heeft om rond te kunnen komen van het huishoudinkomen (2021)

bron: GGD Groningen, Gezondheidsmonitor jeugd

Gezonde en gelukkige jeugd

Laatst aangepast: 18-06-2024

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt een (zeer) goede gezondheid te ervaren en het percentage dat zegt gelukkig te zijn, 2019


In de enquete voor de Gezondheidsmonitor jeugd 2019 is aan jongeren de vraag gesteld hoe zij hun eigen gezondheid over het algemeen ervaren, variërend van ‘zeer goed’ tot ‘zeer slecht’. Met betrekking tot geluk is de vraag gesteld of de jongeren zich de afgelopen maand gelukkig hebben gevoeld.

De ruime meerderheid van Stad-Groningse jongeren (86%) zegt over het algemeen een (zeer) goede gezondheid te ervaren. Dit percentage ligt iets hoger dan het landelijk gemiddelde van 85%.

bron GGD Groningen, Gezondheidsmonitor jeugd

Lichaamsgewicht kinderen

Laatst aangepast: 23-08-2023

% Kinderen met overgewicht naar leeftijdsgroep, ontwikkeling 2014-2022

bron: JGZ - Jeugdgezondheidszorg (GGD Groningen)

Toelichting: mentale gezondheid jongeren

Laatst aangepast: 23-08-2023

Door de GGD is gevraagd naar enkele kenmerken die raken aan de mentale gezondheid van jongeren (voortgezet onderwijs). Allereest is de psychosociale gezondheid van jongeren bekeken. Psychosociale gezondheid wordt als een overkoepelend begrip gebruikt voor emotionele problemen, gedragsproblemen, sociale problemen en aandachtsproblemen. De meerderheid van de Groningse jongeren (85%) heeft geen verhoogd risico op psychosociale problemen.

Daarnaast is gevraagd naar de (mentale) weerbaarheid van jongeren (voortgezet onderwijs), onder meer aan de hand van vragen als “Laat je je gemakkelijk overhalen om dingen te doen die je niet wil? Vind je het moeilijk om hulp te vragen als iemand je lastig valt? Doe je mee als je vrienden iets doen wat je eigenlijk niet wil?” Van alle jongeren (voortgezet onderwijs) voelt 10 procent voelt zich onvoldoende weerbaar. Daarnaast zegt 7 procent van de jongeren de afgelopen 3 maanden op school gepest te zijn.

Psychosociale gezondheid jeugd

Laatst aangepast: 27-07-2021

% Jongeren met (matig) verhoogd risico op psychosociale problemen naar groep, 2012-2019

bron: GGD Groningen, Gezondheidsmonitor jeugd

Weerbaarheid en pesten jeugd

Laatst aangepast: 21-08-2023

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt de afgelopen drie maanden slachtoffer te zijn van pesten en het percentage jongeren dat zich onvoldoende weerbaar voelt, 2019


Pesten: de jongeren is de vraag gesteld of zij de afgelopen drie maanden (wel eens) slachtoffer te zijn geweest van pesten. Weerbaarheid: de jongern is gevraagd of zij zich onvoldoende weerbaar voelen.

bron: GGD Groningen, Gezondheidsmonitor jeugd

Pesten via internet

Laatst aangepast 21-08-2023

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat de afgelopen drie maanden (wel eens) gepest is via internet naar groep, 2021

bron: GGD Groningen, Gezondheidsmonitor jeugd

Kinderen met risico op achterstand

Laatst aangepast: 25-04-2024

% Leerlingen (4 t/m 12 jaar) primair onderwijs met een verhoogd risico op leerachterstanden, 2021

bron: CBS, UDC Groningen;

CITO-score eindtoets

Laatst aangepast: 02-01-2023

Gemiddelde standaardscore (CITO-score) eindtoets leerlingen groep 8 primair onderwijs (PO), enkele wijken vergeleken met de gemeente als geheel, 2019

NB: lang niet alle scholen voor primair onderwijs doen mee aan de CITO toets.

bron: Basisregister Onderwijs CBS - UDC Groningen

Schoolbeleving jeugd

Laatst aangepast: 29-04-2024

% Jongeren (totaal klassen 2 en 4 voortgezet onderwijs) dat zegt het (heel) leuk te vinden op school (2019)

bron: jeugd gezondheidsenquête (GGD Groningen)

Leerlingen en studenten, ontwikkeling

Laatst aangepast: 29-4-2024

Aantal leerlingen en studenten lessen volgend aan onderwijsinstellingen in de gemeente Groningen. Per seizoen, peildatum 1 oktober/1 december, 2015-2024

Voor aantallen studenten per buurt zie het buurtinformatiesysteem Gronometer. De aantallen vanaf 2017 zijn van de totale gemeente Groningen, inclusief Haren en Ten Boer. De sprong in het aantal zien we bij het basisonderwijs, speciaal onderwijs en het voortgezet onderwijs.

bron: DUO, onderwijsinstellingen

Aantal scholieren MBO, naar studierichting

Laatst aangepast: 23-08-2023

Aantallen scholieren MBO (ROC's en het AOC), naar studierichting, 2018 -2022

bron: onderwijsinstellingen

Aantallen studenten HBO en WO naar studierichting

Laatst aangepast: 31-01-2023

Aantallen studenten HBO en universitair, naar studierichting (2022/2023)

Studierichtingen RUG_Hanze.png

bron: onderwijsinstellingen

Absoluut verzuim

Laatst aangepast: 29-11-2023

Aantal leerplichtingen dat niet staat ingeschreven op een school, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 5 t/m 18 jaar (ontwikkeling 2014-2022)


De cijfers hebben betrekking op schooljaren. Zo staat de periodeaanduiding '2018' voor het schooljaar '2017/2018'

bron: Basisregister Onderwijs, DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs), via Waarstaatjegemeente.nl

Relatief verzuim

Laatst aangepast: 29-11-2023

Aantal leerplichtigen dat staat ingeschreven op een school, maar desondanks wel ongeoorloofd afwezig, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 5 t/m 18 jaar (ontwikkeling 2014-2022)

bron: Basisregister Onderwijs DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs), via Waarstaatjegemeente.nl

Voortijdige schoolverlaters

Laatst aangepast: 23-08-2023

% Voortijdige schoolverlaters (VSV'ers), ontwikkeling 2012-2022


% VSV'ers: aanwas jongeren (12 t/m 22 jaar) dat zonder startkwalificatie het onderwijs verlaat op het totaal aantal leerlingen VO + mbo

De cijfers hebben betrekking op schooljaren. Zo staat de periodeaanduiding '2019 voor het schooljaar '20182019

In seizoen 2021-2022 waren er in totaal 450 nieuwe voortijdig schoolverlaters waaronder 60 bij het voortgezet onderwijs en 390 bij het mbo.

bron: Basisregister Onderwijs, DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs), via Waarstaatjegemeente.nl

Jonge volwassenen zonder startkwalificatie

Laatst aangepast: 25-04-2024

% Jonge volwassenen (18 t/m 27 jarigen) met een laag opleidingsniveau (= geen startkwalificatie) (2021)


Het opleidingsniveau wordt bepaald op basis van het hoogst behaalde diploma, ingedeeld naar laag, middelbaar en hoog. Laag is zonder startkwalificatie

  • laag niveau: basisonderwijs, vmbo-b/k, vmbo-g/t, avo onderbouw, mbo1

  • middelbaar niveau: mbo 2, 3 of 4 en havo, vwo bovenbouw

  • hoog niveau: hbo, wo, postacademisch en doctoraat. NB: Hbo en wo propedeuse vallen onder middelbaar niveau.

bron: CBS - UDC Groningen

Toelichting: beweging en sporten jongeren

Laatst aangepast: 21-08-2023

Bewegen is goed voor de mentale en fysieke gezondheid, mensen die voldoende bewegen voelen zich fitter en lopen minder kans op ziekte. Zo ook bij jongeren; lichamelijk actief zijn heeft een positief effect op de conditie, het welzijn, het lichaamsgewicht en het zelfvertrouwen van jongeren. Daarnaast vermindert het de kans op het ontstaan van een aantal aandoeningen, zoals hartziekten, diabetes, e.d. Het is daarom van belang dat jongeren ten minste voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB). Voor jongeren betekent dit dat zij tenminste 1 uur per dag matig intensief bewegen. Hieronder valt onder meer fietsen naar school, traplopen, boodschappen doen en matig intensieve huishoudelijke klusjes. In Groningen voldoet in 2021 17 procent van de jongeren (voortgezet onderwijs) aan de NNGB.

Sportverenigingen en -organisaties kunnen bijdragen aan een gezonde leefstijl onder hun (jonge) leden en bieden daarnaast een sociaal netwerk. Een ruime meerderheid (73%) van de Groningse jongeren (groepen 2 en 4 van het voortgezet onderwijs) zegt wekelijks te sporten bij een sportclub.

Gezond bewegen jeugd voortgezet onderwijs, Groningen vergeleken.

Laatst aangepast: 21-08-2023

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat voldoet aan de Nederlandse norm gezond bewegen (NNGB), 2015-2021

bron: GGD Groningen, gezondheidsmonitor jeugd

Gezond bewegen jeugd VO naar groep

Laatst aangepast: 21-08-2023

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat voldoet aan de Nederlandse norm gezond bewegen (NNGB), naar groep, 2015-2021

bron: GGD Groningen, gezondheidsmonitor jeugd

Inactief gedrag jeugd VO totaal, Groningen vergeleken

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat meer dan 3 uur per dag inactief (sedentair) gedrag vertoont , 2015-2021

Inactief gedrag omvat zittende en (half)liggende activiteiten, waarbij je naar een beeldscherm kijkt. Hierbij wordt weinig energie verbruikt. Voorbeelden van sedentair gedrag zijn: tv-kijken, gamen of filmpjes kijken op de computer/laptop/tablet/mobiele telefoon.

bron: GGD Groningen, gezondheidsmonitor jeugd

Inactief gedrag jeugd VO naar groep

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat meer dan 3 uur per dag inactief (sedentair) gedrag vertoont, naar groep, 2015-2021

Inactief gedrag omvat zittende en (half)liggende activiteiten, waarbij je naar een beeldscherm kijkt. Hierbij wordt weinig energie verbruikt. Voorbeelden van sedentair gedrag zijn: tv-kijken, gamen of filmpjes kijken op de computer/laptop/tablet/mobiele telefoon.

bron: GGD Groningen, gezondheidsmonitor jeugd

Sportdeelname jeugd VO totaal

Laatst aangepast: 15-07-2022

% Jongeren (totaal groepen 2 en 4 voortgezet onderwijs) dat zegt wekelijks te sporten bij een sportclub, vereniging of school en zonder een sportclub, vereniging of school, 2021

bron: GGD Groningen, gezondheidsmonitor jeugd

Toelichting: alcohol gebruik jongeren

Laatst aangepast: 28-07-2021

Omdat jongeren extra kwetsbaar zijn voor de gevolgen van alcoholgebruik, blijft de overheid met haar beleid jongeren beschermen. Daartoe is in 2014 de Drank- en Horecawet (DHW) aangepast, waarbij de leeftijdsgrens voor alcohol van 16 naar 18 jaar is verhoogd en toezicht- en handhavingstaken zijn gedecentraliseerd naar de gemeente.

Jongeren drinken omdat ze het gezellig vinden, voornamelijk bij vrienden thuis. Een deel drinkt omdat ze bang zijn om uitgesloten te worden. Jongeren zijn extra kwetsbaar omdat ze nog in de groei zijn. De lichamelijke en psychische effecten van alcohol zijn groter dan bij volwassenen. Alcohol beïnvloedt de werking van de hersenen, vermindert het reactievermogen en heeft een ontremmende werking. Dit kan leiden tot risicovol gedrag, zoals onveiligheid in het verkeer of agressie. Op termijn kan alcoholgebruik leiden tot depressie, lichamelijke problemen en sociale problemen, zoals schoolverzuim.

bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Alcohol gebruik jeugd voortgezet onderwijs, Groningen vergeleken

Laatst aangepast: 23-08-2023

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt alcoholhoudende drank te hebben gedronken in de afgelopen 4 weken, 2012-2021.

bron: GGD Groningen, gezondheidsmonitor jeugd

Alcohol gebruik jeugd voortgezet onderwijs naar groep

Laatst aangepast: 21-058-2023

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt (wel eens) alcoholhoudende drank te hebben gedronken in de afgelopen 4 weken, 2015-2021

Van de jaren 2012 en 2015 is de waarde van de klas 2 VO niet bekend.

bron: GGD Groningen, gezondheidsmonitor jeugd

Overmatig alcohol jeugd VO totaal, Groningen vergeleken

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt (in korte tijd) veel alcoholhoudende drank te drinken (overmatig / 'binge' drinken) in de afgelopen 4 weken, 2012-2019

bron: GGD Groningen, gezondheidsmonitor jeugd

Overmatig alcohol jeugd VO naar groep

Laatst aangepast: 28-07-2021

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt (in korte tijd) veel alcoholhoudende drank te drinken (overmatig / 'binge' drinken) in de afgelopen 4 weken naar groep, 2012-2019

bron: GGD Groningen, gezondheidsmonitor jeugd

Toelichting: roken en drugs gebruik jongeren

03-09-2019

Opgroeien in een rookvrije omgeving wordt steeds meer de norm in Groningen, door de beweging naar een Rookvrije Generatie rookvrijegeneratie.nl. We zien dat de dalende trend rondom roken de laatste meting is omgebogen in een licht stijging. In totaal 8 procent van de leerlingen rookte in 2021, dit was in 2019 7 procent. Roken heeft gezondheidsrisico’s op korte termijn zoals een verslechterde conditie en klachten aan de luchtwegen maar vooral op langere termijn zoals kanker en harten vaatziekten.

Het Nederlandse drugsbeleid richt zich op het voorkomen van drugsgebruik en het beperken van de risico’s van drugsgebruik, voor de gebruiker zelf, de directe omgeving en voor de samenleving. Het ministerie van VWS zet in op het ontwikkelen van innovatieve interventies om te voorkomen dat jongeren beginnen met drugsgebruik.

bron: Gezondheidsmonitor jeugd (GGD Groningen)

Roken jeugd VO totaal, Groningen vergeleken

Laatst aangepast: 21-08-2023

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt wekelijks te roken, 2012-2021

bron: GGD Groningen, gezondheidsmonitor jeugd

Roken jeugd VO naar groep

Laatst aangepast: 21-08-2023

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt wekelijks te roken, naar groep, 2012-2021

bron: GGD Groningen, gezondheidsmonitor jeugd

Drugs gebruik jeugd VO totaal, Groningen vergeleken

Laatst aangepast: 21-08-2023

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt (wel eens) drugs (cannabis) te hebben gebruikt in de afgelopen 4 weken, 2012-2021

bron: GGD Groningen, gezondheidsmonitor jeugd

Drugs gebruik jeugd VO naar groep

Laatst aangepast: 21-08-2023

Percentage jongeren (voortgezet onderwijs) dat zegt (wel eens) drugs (cannabis) te hebben gebruikt in de afgelopen 4 weken naar groep , 2012-2021.

bron: GGD Groningen, gezondheidsmonitor jeugd

Kinderopvang naar leeftijd van de kinderen

Laatst aangepast: 04-12-2023

Percentage kinderen in de kinderopvang naar leeftijd(sgroep) van de kinderen, 2022


De leeftijdsgroep waarnaar is gekeken is die van is van 0 tot en met 13 jaar. Dus 10 jaar eo is 10 t/m 13 jaar

In 2022 waren er in de gemeente Groningen 13.460 kinderen in de kinderopvang. Dit is het aantal kinderen waarvoor kinderopvangtoeslag is aangevraagd in het kader van de Wet Kinderopvang (WKO).

diverse bronnen, bewerkt door CBS en OIS Groningen

Kinderopvang naar soort opvang

Laatst aangepast: 04-12-2023

Aantal kinderen in de kinderopvang naar leeftijd(sgroep) en soort opvang 2022

Er zijn verschillende soorten kinderopvang. Dit is het aantal kinderen waarvoor kinderopvangtoeslag is aangevraagd in het kader van de Wet Kinderopvang (WKO). Ten opzichte van 2021 zijn er minder kinderen in de opvang bij gastouders.

diverse bronnen, bewerkt door CBS en OIS Groningen

Tevredenheid over voorzieningen voor kinderopvang

Laatst aangepast: 13-01-2023

Tevredenheid over kinderdagverblijven/peuterspeelzalen en buitenschoolse opvang in de buurt, 2020

Tevredenheid kinderopvangvoorzieningen_omnibus.png

bron: OIS Groningen, Omnibus enquête